არმოიდგინეთ, რომ თქვენს ორგანიზმში არსებული სიმსივნე არ ელოდება გეგმურ, სამ თვეში ერთხელ დანიშნულ MRI (მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია) კვლევას. სანამ თქვენ კალენდარს დასცქერით, ის ჩუმად, აგრესიულად და შეუმჩნევლად იზრდება. სწორედ ამ „ბრმა ზონის“ გასაქრობად, სან-ფრანცისკოში ბაზირებულმა სტარტაპმა Coherence Neuro შექმნა ტვინის უნიკალური იმპლანტი, რომელიც კიბოს უჯრედებს რეალურ დროში ეძებს, აკონტროლებს და ებრძვის.
ცოტა ხნის წინ, ავსტრალიაში, მელბურნის სამეფო ჰოსპიტალში (Royal Melbourne Hospital) ჩატარებული ოპერაციების დროს, ეს ტექნოლოგია პირველად გამოსცადეს ადამიანებზე. სამ პაციენტს, რომლებსაც ტვინის სიმსივნის ამოსაკვეთად ნეიროქირურგიული ჩარევა უტარდებოდათ, სპეციალური მონეტის ზომის ჩიპი, სახელად SOMA, ტვინში დროებით — დაახლოებით 30 წუთით ჩაუდგეს. ეს იყო პირველი, უმნიშვნელოვანესი უსაფრთხოების ტესტი იმისათვის, რომ მომავალში ეს მოწყობილობა პაციენტების ორგანიზმში მუდმივად დარჩეს.
როდესაც კიბო „ელექტრულ ქსელად“ იქცევა
„ეს არის ელექტრული დარღვევა, ისევე როგორც ეპილეფსია ან დეპრესია. ჩვენ საქმე გვაქვს ტვინის ნერვული ქსელის პრობლემასთან“, — აცხადებს Coherence Neuro-ს აღმასრულებელი დირექტორი, ბენ ვუდინგტონი (Ben Woodington).
ეს მიდგომა სამეცნიერო ფანტასტიკა სულაც არ არის. სტენფორდის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა ჯერ კიდევ 2019 წელს დაამტკიცეს, რომ აგრესიული გლიომები (ტვინის სიმსივნის ერთ-ერთი სახეობა) ჯანმრთელ ნეირონებთან პირდაპირ სინაფსურ კავშირებს ამყარებენ. მარტივად რომ ვთქვათ: კიბო ტვინის ელექტრულ ქსელს უერთდება, როგორც პარაზიტი და მის ენერგიას საკუთარი ზრდისთვის იყენებს.
ვინაიდან კიბო ელექტრულად აქტიური ქსოვილია, SOMA-ს იმპლანტი სწორედ ამ უცნაურ ელექტრულ „ხელწერას“ კითხულობს, შიფრავს მას ხელოვნური ინტელექტის (AI) მეშვეობით და საპასუხოდ მიკროდენებით სტიმულაციას ახდენს, რათა სიმსივნის განვითარება შეაფერხოს.
როგორ მუშაობს SOMA სისტემა?
Coherence-ის მიერ შექმნილი ტექნოლოგია სამი ძირითადი კომპონენტისგან შედგება:
-
ძვლის იმპლანტი: მონეტის ზომის პატარა ჩიპი, რომელიც ქირურგიულად თავსდება თავის ქალაში და აღჭურვილია ულტრათხელი მიკროსადენებით.
-
ყურზე დასამაგრებელი მოწყობილობა: ყურის უკან მოსათავსებელი პატარა გაჯეტი, რომელიც უსადენოდ კვებავს იმპლანტს ენერგიით.
-
კლინიკური აპლიკაცია: პროგრამა, რომელიც რეალურ დროში აჩვენებს პაციენტის ტვინის მონაცემებს და ექიმებს საშუალებას აძლევს, დისტანციურადაც კი მართონ თერაპია.
ყველაზე დიდი პლიუსი ისაა, რომ SOMA სრულად თავსებადია MRI აპარატებთან. გარდა ამისა, აქამდე არსებული მსგავსი თერაპიებისგან განსხვავებით (რომლებიც თავის გადაპარსვას, თავზე დასაკრობ ელექტროდებსა და ზურგჩანთით მძიმე ელემენტის ტარებას მოითხოვდა), ეს იმპლანტი სრულიად შეუმჩნეველია და პირდაპირ კანქვეშ იმალება.
კავშირი ილონ მასკის Neuralink-თან
საინტერესოა, რომ სტარტაპს მჭიდრო კავშირი აქვს ილონ მასკის ცნობილ ნეიროტექნოლოგიურ კომპანიასთან. Neuralink-ის მთავარი ნეიროქირურგი, მეთიუ მაკდუგალი (Matthew MacDougall), Coherence Neuro-ს ერთ-ერთი მრჩეველი და ინვესტორია. გარდა ამისა, Neuralink-ის კლინიკური კვლევების წამყვანი სპეციალისტები ჩართულნი იქნებიან SOMA-ს მომავალ გამოცდებშიც.
თუმცა, მიზნები აბსოლუტურად განსხვავებულია: თუ Neuralink ორიენტირებულია დამბლის მქონე ადამიანებისთვის მოძრაობისა და კომუნიკაციის უნარის აღდგენაზე, SOMA-ს ამოცანა კიბოს უჯრედების პოვნა და მათი განადგურებაა.
გამოწვევები: კიბერუსაფრთხოება და ეთიკა
მიუხედავად იმისა, რომ პირველი 30-წუთიანი ტესტი წარმატებით დასრულდა, გრძელვადიან გამოყენებამდე ჯერ კიდევ დიდი გზაა გასავლელი. ნეიროონკოლოგები ორ მთავარ პრობლემაზე ამახვილებენ ყურადღებას:
-
მონაცემთა დაცვა: ტვინის უწყვეტი ელექტრული ჩანაწერები წარმოადგენს ყველაზე სენსიტიურ, პირად ინფორმაციას, რაც კი შეიძლება ადამიანს გააჩნდეს. რამდენად დაცულია ეს უსადენო გადაცემები ჰაკერული თავდასხმებისგან?
-
სტარტაპის სიცოცხლისუნარიანობა: კომპანია ჯერჯერობით საწყის დაფინანსებაზე (Seed funding) მუშაობს. რა მოხდება, თუ სტარტაპი ფინანსურად გაკოტრდება, პაციენტებს კი ტვინში მათი მოწყობილობები კვლავ ექნებათ ჩადგმული?
თუ Coherence Neuro ყველა ამ ბარიერს წარმატებით გადალახავს, ონკოლოგია სრულიად ახალ ეტაპზე გადავა. კიბო, ნაცვლად მომაკვდინებელი განაჩენისა, გადაიქცევა ქრონიკულ, მუდმივად კონტროლირებად და უსაფრთხოდ მართვად მდგომარეობად.
