სამყაროს აღსასრულზე ფიქრისას ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული და საშიში სცენარი ასე გამოიყურება: რამდენიმე მილიარდი წლის შემდეგ ჩვენი მზე ამოწურავს წყალბადის მარაგს, დაიწყებს გაფართოებას, გადაიქცევა „წითელ გიგანტად“ და გზად ყველაფერს, მათ შორის დედამიწასაც, ორთქლად აქცევს.
თუმცა, ასტროფიზიკოსების უახლესი კვლევა გვაიმედებს, რომ ჩვენი პლანეტის ბედი შესაძლოა სულაც არ იყოს ასეთი ტრაგიკული. აღმოჩნდა, რომ არსებობს ფიზიკური სცენარი, რომლის მიხედვითაც დედამიწა ამ კოსმოსურ კატასტროფას თავს დააღწევს.
როგორ მუშაობს ვარსკვლავური „დიეტა“?
იმისათვის, რომ გავიგოთ, როგორ გადაურჩება დედამიწა მზის გაფართოებას, უნდა შევხედოთ ფიზიკის უმარტივეს კანონებს. როდესაც ვარსკვლავი ბერდება და წითელ გიგანტად იქცევა, ის მხოლოდ ზომაში კი არ იზრდება, არამედ კარგავს საკუთარ მასასაც.
მზე მუდმივად გამოიმუშავებს ე.წ. „ვარსკვლავურ ქარს“ და კოსმოსში უზარმაზარი რაოდენობით მატერიას ისვრის. მასის დაკარგვასთან ერთად, მზის გრავიტაციული მიზიდულობის ძალაც საგრძნობლად სუსტდება.
რა მოხდება ამ დროს?
-
ორბიტის შეცვლა: ვინაიდან მზის მიზიდულობა შესუსტდება, დედამიწა (და სხვა მეზობელი პლანეტები) ნელ-ნელა დაიწყებს გარე ორბიტაზე გადანაცვლებას.
-
უსაფრთხო დისტანცია: ჩვენი პლანეტა ფაქტობრივად „გაიქცევა“ უფრო შორს, რითაც თავს აარიდებს მზის გაფართოებულ ცხელ ზედაპირს.
ასტროფიზიკოსების გამოთვლებით, ეს ორბიტალური მიგრაცია საკმარისი იქნება იმისთვის, რომ დედამიწა ფიზიკურად გადაურჩეს უშუალოდ მზის ბირთვში შთანთქმას.
გადარჩენილი, მაგრამ ყინულოვანი სამყარო
მიუხედავად იმისა, რომ დედამიწა ფიზიკურად არ განადგურდება, კოსმოსური „გაქცევა“ მაინც თავის კვალს დატოვებს. მას შემდეგ, რაც მზე წითელი გიგანტის ფაზას დაასრულებს, ის ჩაქრება და გადაიქცევა პატარა, მკვდარ ვარსკვლავად — „თეთრ ჯუჯად“ (White Dwarf).
ამ ეტაპზე დედამიწა აღმოჩნდება ბევრად უფრო შორს თავისი სითბოს წყაროსგან, რომელიც უკვე ისედაც მკვდარი და ცივი იქნება. ჩვენი პლანეტა გადაიქცევა ყინულოვან, წყვდიადით მოცულ უსიცოცხლო უდაბნოდ. ოკეანეები მთლიანად გაიყინება და სიცოცხლე ისეთი ფორმით, როგორსაც დღეს ვიცნობთ, ვეღარ იარსებებს.
რატომ არის ეს კვლევა მნიშვნელოვანი?
ეს აღმოჩენა ასტრონომებს ეხმარება უკეთ გაიგონ შორეული ეგზოპლანეტების ევოლუცია. სხვა ვარსკვლავურ სისტემებზე დაკვირვებისას მეცნიერები ხშირად პოულობენ ძველ პლანეტებს, რომლებიც კვლავინდებურად ბრუნავენ თავიანთი ჩამქრალი „თეთრი ჯუჯა“ ვარსკვლავების გარშემო. ეს კი იმის მტკიცებულებაა, რომ კოსმოსური მიგრაციის პროცესი სამყაროში ჩვეულებრივი მოვლენაა.
ასე რომ, გალაქტიკური მასშტაბით კარგი სიახლე გვაქვს: ჩვენს პლანეტას უახლოესი 5 მილიარდი წლის განმავლობაში მზე ვერ გადაყლაპავს. თუმცა, მანამდე კაცობრიობას საკმარისი დრო აქვს იმისთვის, რომ სხვა, უფრო თბილი და სტაბილური ვარსკვლავური სისტემებისკენ მიმავალი გზა იპოვოს.
