ლაზერი სათვალთვალო კამერაზე: მუშაობს თუ არა ეს ხრიკი რეალურად?
ლაზერი სათვალთვალო კამერაზე ერთ-ერთი იმ ხრიკთაგანია, რომელიც ფილმებსა და სერიალებში ძალიან მარტივად გამოიყურება. თმის სამაგრით კარის გახსნა წიგნებში, ფილმებსა და ვიდეო თამაშებში გავრცელებული კლიშეა, თუმცა თუ „ბეთერ კოლ სოლის“ (Better Call Saul) მაყურებელი ხართ, შესაძლოა ტექნოლოგიურად უფრო განვითარებული ხაფანგიდან თავის დაღწევის სხვა გზაც გინახავთ. ეპიზოდში „Wiedersehen“ (მეოთხე სეზონი, მეცხრე სერია) ვერნერ ციგლერი (Werner Ziegler) ლაზერული მაჩვენებლით (laser pointer) სათვალთვალო კამერას აბრმავებს. მისი გაქცევა მხოლოდ მაშინ ვლინდება, როცა მაიკ ერმანტრაუტი (Mike Ehrmantraut) მონიტორზე მკვდარ პიქსელებს ამჩნევს და მაჩვენებელს პოულობს, მაგრამ უკვე გვიანია და ციგლერი გაქცეულია. ხრიკი ჭკვიანურია, მაგრამ რეალურ ცხოვრებაში მუშაობს თუ არა? გარკვეულწილად, დიახ.
ინჯედჯეტის (Engadget) სტატიის მიხედვით, ლაზერულ მაჩვენებელს შეუძლია სათვალთვალო კამერის დაბრმავება, ზოგ შემთხვევაში კი მუდმივი დაზიანებაც. ამისთვის სამი რამ უნდა დაემთხვეს: ძალიან ძლიერი ლაზერი, ძველი კამერა და უკიდურესად სტაბილური სხივი. ეს შესაძლებელია, მაგრამ რთულია, უმეტეს ადგილას კი უკანონოც. 2021 წელს კლირვოტერის (Clearwater) ერთი მცხოვრები დააკავეს იმის გამო, რომ ლაზერს საიენტოლოგიის ეკლესიის რამდენიმე სათვალთვალო კამერას უმიზნებდა. ლაზერმა კამერები არ გააფუჭა, თუმცა ობიექტივებზე მკვდარი წერტილები დატოვა, რამაც 2000 დოლარზე მეტი ზარალი გამოიწვია. მიუხედავად ამისა, კამერებმა მაინც მოახერხეს მისი ადგილზე წასწრება.
რა გავლენას ახდენს ლაზერი სათვალთვალო კამერაზე?
ლაზერი კონცენტრირებულ, მაღალი ინტენსივობის სინათლის სხივს გამოსცემს. კამერები კი ისეა აგებული, რომ სინათლე ელექტრულ მუხტად გარდაქმნან, რომელიც შემდეგ მუშავდება და ციფრულ ვიდეოკადრებად იქცევა. ამიტომ სათვალთვალო კამერები ძლიერი სინათლის მიმართ ადამიანის თვალზე უფრო მგრძნობიარეა. ხშირად ძლიერი სინათლის წყაროს, მაგალითად კაშკაშა ფარების ან მზის ანარეკლის ზემოქმედებისას, ობიექტივი სინათლით გადატვირთულია, რასაც ჩანაწერში ვარვარი ან დროებითი გათეთრება მოჰყვება. ლაზერი სათვალთვალო კამერაზე მსგავს, ოღონდ უფრო ძლიერ ეფექტს ქმნის.
CCTV კამერების უმეტესობა იყენებს ან CMOS (complementary metal-oxide semiconductor), ან CCD (charge-coupled device) სენსორებს, რომელთაც ლაზერული მაჩვენებელი ხანგრძლივად და პირდაპირ შეიძლება დაუმიზნოთ. ლაზერი სენსორს გადატვირთავს და დროებით დააბრმავებს. გარდა ამისა, მაღალი ინტენსივობის ლაზერი სითბოსაც გამოყოფს. ხანგრძლივი ზემოქმედება გამოსახულებაში მკვდარ პიქსელებსა და მუქ ლაქებს გამოიწვევს. უარეს შემთხვევაში უფრო დიდი „მკვდარი ზონები“ კამერას გამოუსადეგარს გახდის.
თანამედროვე კამერები ლაზერისადმი უფრო მდგრადია
ლაზერი სათვალთვალო კამერაზე ყოველთვის დაზიანებას არ იწვევს, რადგან ყველა ლაზერს კამერის დაზიანება არ შეუძლია. ეს მხოლოდ მაღალი სიმძლავრის ლაზერით იქნებოდა შესაძლებელი, რომელიც დაახლოებით 10 წამის განმავლობაში უძრავად უნდა გეჭიროთ. თუ ლაზერის გამოსავალი სიმძლავრე 5mW-ზე ნაკლებია, მას, სავარაუდოდ, კამერაზე დროებითი ვარვარის გარდა სხვა არაფერი გამოუწვევია. პრობლემა ისაა, რომ აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციის (FDA) რეგულაციების მიხედვით, 5mW-ზე მძლავრი ხელის ლაზერული მაჩვენებლების მარკეტინგი, გაყიდვა ან რეკლამირება უკანონოა. ამიტომ ადამიანს, რომელსაც კამერის დასაზიანებლად საკმარისი ლაზერი აქვს, სავარაუდოდ, ობიექტივის დაზიანებაზე გაცილებით დიდი პრობლემები შეექმნება.
დავუშვათ, ვინმეს მაღალი სიმძლავრის ლაზერი ჰქონდა და პირდაპირ სათვალთვალო კამერას დაუმიზნა. მაშინაც კი ლაზერი სათვალთვალო კამერაზე ნამდვილ გრძელვადიან ზიანს ძნელად მიაყენებდა. აღმოჩნდა, რომ ხელის სტაბილურად დაჭერა და მანძილიდან ობიექტივის დიდხანს სწორად დამიზნება ადვილი არ არის. როცა IPVM-ის მკვლევრებმა ლაზერით სათვალთვალო კამერის დაბრმავება სცადეს, აღმოაჩინეს, რომ დაახლოებით 1,5 მ მანძილიდან ლაზერის ობიექტზე ფოკუსირებული შენარჩუნება ხელების კანკალის გარეშე ძალიან რთულია. ამ მანძილზე გუნდს არც ერთ სათვალთვალო კამერას მუდმივი ზიანი ვერ მიაყენა, ლაზერის სიმძლავრის მიუხედავად.
მაღალი სიმძლავრის ლაზერისა და კარგი დამიზნების შემთხვევაშიც კი თანამედროვე კამერის დაზიანება რთული იქნებოდა ახალი ტექნოლოგიებისა და სენსორების დაცვის გამო. „ბეთერ კოლ სოლის“ თანაავტორმა ვინს გილიგანმა (Vince Gilligan) პოდკასტში აღიარა კიდეც, რომ ციგლერის ხრიკი მხოლოდ 1960-იანი წლების მოდელის კამერაზე იმუშავებდა.
როგორ დავიცვათ კამერა ლაზერისგან და რა ვუყოთ დაზიანებას
ლაზერი სათვალთვალო კამერაზე მაინც შეიძლება პრობლემად იქცეს, თუმცა სტანდარტულ სახლის სათვალთვალო კამერას სრულიად ლაზერ-მედეგს ვერ გახდით. არსებობს პრევენციული ზომები, რომლებიც კამერას დაიცავს და დაზიანებას გაართულებს. მთავარი ფაქტორი მისაწვდომობაა.
ლაზერისგან დასაცავად ყველაზე მარტივი გამოსავალი კამერის მაღლა ან კუთხით დამაგრებაა. ასე ვინმეს გაუჭირდება მასზე დიდხანს დამიზნება, როგორც IPVM-ის გუნდმა დაადგინა. მოძრავი კამერების დამიზნებაც უფრო რთულია. გარდა ამისა, ერთსა და იმავე ზონაზე რამდენიმე კამერის გამოყენება დაცვას ზრდის: გადაფარვადი ხედვა უზრუნველყოფს, რომ ერთი კამერის დაზიანების შემთხვევაშიც ბრმა წერტილები არ დარჩეს. ბოლოს, ბევრი თანამედროვე კამერა საშუალებას გაძლევთ დააყენოთ უსაფრთხოების სისტემები, რომლებიც სინათლის უეცარ ცვლილებას ან უჩვეულო აქტივობას აფიქსირებს. ამ შემთხვევაში, თუ კამერის ხედი დაიბლოკება ან კაშკაშა სხივი მოხვდება, სისტემას ტელეფონზე მყისიერი შეტყობინების გაგზავნა შეუძლია.
ფიზიკურ დაცვასთან ერთად ციფრულ საფრთხეებზეც იფიქრეთ. თუ ეს თემა გაინტერესებთ, წაიკითხეთ ჩვენი სტატია კიბერშეტევების შესახებ და გზამკვლევი პირადი მონაცემების ინტერნეტში დაცვაზე.
დასკვნა
მოკლედ რომ ვთქვათ, ლაზერი სათვალთვალო კამერაზე კინოში ბევრად უფრო ეფექტური ჩანს, ვიდრე რეალობაში. დროებითი დაბრმავება შესაძლებელია, მაგრამ მუდმივი ზიანისთვის გჭირდებათ ძალიან ძლიერი, ანუ უკანონო ლაზერი, ძველი კამერა და ხელი, რომელიც დაახლოებით 10 წამს არ აკანკალდება. თანამედროვე კამერებს ამ ყველაფერთან გამკლავება გაცილებით უკეთ შეუძლიათ, ამიტომ სერიალის ეს სცენა დრამატულია, მაგრამ რეალობასთან ცოტა რამ აქვს საერთო.
კამერის მფლობელებს პანიკა არ სჭირდებათ. კამერა მაღლა ან კუთხით დაამაგრეთ, მნიშვნელოვან ზონაში რამდენიმე კამერა გამოიყენეთ და ჩართეთ შეტყობინებები სინათლის უეცარი ცვლილებისას. ხოლო თუ ვინმეს ლაზერული მაჩვენებლით სათვალთვალო კამერის გამოცდა მოუნდება, ჯობს აზრი გადაიფიქროს: ეს უმეტეს ადგილას უკანონოა, 2021 წლის შემთხვევა კი გვიჩვენებს, რომ დაზიანების შემდეგაც კი კამერას შეუძლია დამნაშავის დაფიქსირება. როცა იცით, რომ ლაზერი სათვალთვალო კამერაზე სერიოზულ საფრთხეს მხოლოდ განსაკუთრებულ პირობებში ქმნის, თქვენი უსაფრთხოების სისტემის დაგეგმვაც უფრო მარტივი გახდება. ასე რეალურ რისკებს სწორად შეაფასებთ და ზედმეტი შიში აღარ დაგჭირდებათ.
ხშირად დასმული კითხვები (FAQ)
შეუძლია თუ არა ლაზერულ მაჩვენებელს სათვალთვალო კამერის დაზიანება?
დიახ, მაგრამ მხოლოდ გარკვეულ პირობებში: საჭიროა ძალიან ძლიერი ლაზერი, ძველი კამერა და დაახლოებით 10 წამის განმავლობაში უძრავად მიმართული სხივი. 5mW-ზე სუსტი ლაზერი, სავარაუდოდ, მხოლოდ დროებით ვარვარს გამოიწვევს, ხოლო თანამედროვე კამერები ზიანის მიმართ უფრო მდგრადია.
რატომ არის სათვალთვალო კამერა სინათლის მიმართ უფრო მგრძნობიარე, ვიდრე ადამიანის თვალი?
კამერა სინათლეს ელექტრულ მუხტად გარდაქმნის, რომელიც შემდეგ ციფრულ კადრად მუშავდება. ამიტომ ძლიერი სინათლის წყარო, მაგალითად კაშკაშა ფარები ან მზის ანარეკლი, სენსორს გადატვირთავს და ჩანაწერში ვარვარს ან დროებით გათეთრებას იწვევს. ამის გამო კამერა ადამიანის თვალზე უფრო მგრძნობიარეა.
როგორ დავიცვათ სათვალთვალო კამერა ლაზერისგან?
კამერა დაამონტაჟეთ მაღლა ან კუთხით, რომ მასზე დიდხანს დამიზნება გაჭირდეს, და გამოიყენეთ რამდენიმე კამერა გადაფარვადი ხედვით. ბევრ თანამედროვე კამერაზე შეგიძლიათ სინათლის უეცარი ცვლილების აღმოჩენისა და ტელეფონზე შეტყობინების ფუნქცია ჩართოთ. ამ ზომებით კამერის დაზიანება უფრო რთულია.
როგორ მოგეწონათ სტატია?
